حج- درس چهارم: فضایل کعبه و مسجد الحرام

• 
• 

         

بسم الله الرحمن الرحیم  

 حج

      

 درس گفتارهایی از: مسعود بسیطی 

     

درس چهارم: فضایل کعبه و مسجد الحرام

نگاه به کعبه

در روایات اهل بیت تاکید شده که نگاه کردن به کعبه عبادت است. نگاه به امیرالمومنین علی ابن ابیطالب نیز عبادت است. اما چه سری است در این دو نگاه؟

در زیارت هفتم امیرمومنان می خوانیم: اَلسلامُ عَلیَ المَولودِ فِی الکَعبه... اَلسلامُ عَلی مَن شُرِفَت بِهِ مَکّه وَ مِنی. سلام بر تو ای یگانه مولود کعبه. سلام بر تو که مکه و منی با قدوم تو در خود شرافت یافتند.

امام صادق علیه السلام فرمودند: یکصدو بیست رشته رحمت الهی در دور کعبه قرار دارد. شصت رحمت برای طواف کنندگان، چهل رحمت برای نمازگزاران و بیست رحمت برای نگاه کنندگان به کعبه است. قبلا دانستیم که آن انوار نور محمد و آل محمد علیهم السلام است.

و باز فرمودند: هر کس به کعبه نگاه کند با هر نگاه حسنه ای برایش نوشته می شود و تا ده سیئه او پاک می گردد. و کسی که به کعبه نگاه کند و به حق ما و حرمت ما آگاه باشد، خداوند همه گناهانش را می آمرزد و گرفتاریهای دنیا و آخرتش را کفایت می کند.

باری حقیقت و روح حج، پذیرش ولایت امیرمومنان و اهل بیت هداست و با ایمان به ولایت اوست که چنانچه روح نماز، روزه و همه عبادات ولایت آل الله است. و نگاه به کعبه، ولادت گاه امیر مومنان علی علیه السلام هم عبادت است.[1]

  

دعاهای ورود به مسجدالحرام و پیش از طواف

امیرالمومنین علیه‌السلام فرمودند: مسجدالحرام از قصرهای بهشتی دنیاست. پس قبل از ورود به مسجدالحرام بر درب مسجدالحرام بایست و بر رسول خدا، حضرت ابراهیم و انبیاء و رسولان الهی بدین گونه سلام کن و بگو:

"السلام علیک ایها النبی و رحمت الله و برکاته. بسم الله و بالله و من الله و ماشاء الله والسلام علی رسول الله و آله والسلام علی ابراهیم و آله والسلام علی انبیاء الله و رسله والحمد لله رب العالمین."

  

انبیاء مدفون در اطراف کعبه

امام صادق علیه السلام فرمودند: حجر اسماعیل، خانه حضرت اسماعیل است و قبر اسماعیل و مادرش هاجر و سه دخترش و قبر شبیر و شبّر دو فرزند هارون نیز در حجر اسماعیل است.

امام صادق در روایت دیگر فرمودند: بین رکن و مقام قبر هفتاد پیامبر از پیامبران الهی است.

پیام آور رحمت نیز در حدیثی فرمودند: در دور کعبه سیصد پیامبر الهی مدفون هستند.

پس در مسجد الحرام باید بسیار توجه کنیم که در چه نقطه ای قدم می‌گذاریم.

  

نخستین مواجهه با بیت الله

بر اساس روایات رسیده از اهل بیت ادعیه نغز و زیبایی در زمان ورود به مسجد الحرام و رویت بیت الله الحرام ذکر شده است. به جاست در آن لحظات شیرین معنوی ضمن زمزمه ادعیه نخستین حاجت و خواسته مان تعجیل در ظهور بهار انسانها باشد، تا با ظهورش زمین و زمان طعم آرامش و امنیت چشد و خدا به هیمنه خدایی اش پرستش شود.

اللّهم عجَّل فَرَجَه و سَهّل مَخرَجَه

   

تاریخچه اماکن و فلسفه مراحل حج در مسجدالحرام

توجه به مفاهیم اعمال حج:

امام صادق علیه السلام در حدیثی نورانی راجع به باطن اعمال حج می فرمایند:

هرگاه اراده حج کردی پس قلب و روحت را برای خدا خالص کن. و از هر مشغله و فکری جز خدا فارغ شو.

تمام امور خود را به خدا تفویض و واگذار کن و در همه امور به خدا توکل و اعتماد کن.

تسلیم قضا و قدر او باش و دنیا و خلق را رها کن.

همه حقوق مخلوق را قبل از حج پرداخت کن. و اصلا به مال و دارایی هایت اعتماد نکن... چرا که اگر کسی ادعا کند رضایت خدا را، اما به چیزی غیر از خدا اعتماد کند. خدا آن کس یا آن چیز را دشمن و وبال فرد خواهد ساخت. تا بفهمی که هیچ قدرت و قوتی جز از خدا نیست.

طوری خود را آماده زیارت خدا کن که انگار بازگشتی نداری. در این سفر صبور و مودب باش. شاکر و دستگیر مردمان باش. خالصانه غسل توبه کن تا گناهانت پاک شود. و برای خدا لباس صدق و صفا و خشوع بر تن کن.

هر چه غیر ذکر خداست بر خود حرام کن. و متمسک به عروه الوثقی- ولایت امیرالمومنبن- شو. پس طواف کن نه با قَدمت، که با قلبت، همراه فرشتگان الهی.

در سعی صفا و مروه هروله کن از هوای نفست. و تبرّی بجو از همه امیال نفست.

با خروج به سمت مِنی از عمری غفلت از خدا خارج شو. و چیزی که استحقاق آن را نداری تمنا نکن.

در عرفات به تک تک خطاها و گناهانت اعتراف کن. و با خدای احد و واحد در انجام عهد و میثاقش تجدید عهد کن. در مزدلفه- محل میثاقت با خدا در عالم ذر- به خدا تقرب بجوی و تقوی پیشه کن و روحت را سبک بار کن برای صعود و وقوف در منا.

ذبح کن تمام هوا و هوسهایت رو در هنگام ذبح قربانی. و تمام شهوات و خصاصتها و کارهای زشتت را در جمرات ترک کن.

و همه عیوب ظاهری و باطنی ات را با تراشیدن موی سرت دور بریز.

و داخل شو در امنیت و کنف و ستر خدا در هنگام دخولت در حرم برای طواف تمتع.

و زیارت کن بیت الله را برای تعظیم صاحبش و معرفت عظمت و سلطنتش بر تو.

و استلام کن حجر الاسود را برای تجدید میثاق و عزتی که خدا به آن داده و شاهد عهد و میثاقت با خدا بوده است.

در طواف وداع، وداع کن از هر آنچه غیر خداست. وصفا بده روحت و نفست را برای ملاقات با خدا در هنگام وقوف در صفا و پس از این با مروت باش در نفست در هنگام وقوف در نزد کوه مروه.

پس از پایان اعمال حج، در طول عمرت بر عهدی که با خدا بستی استقامت کن تا روز قیامت. همه این مناسک برای تذکر به توست برای آمادگی مرگ، بعث و قیامت تو.[2]

با توجه و دقت نظر در فرمایش امام صادق علیه السلام در فلسفه هر عمل از اعمال حج، معرفت ما حین انجام عمل عمیق تر شده و بالطبع نورانیت و آثار آن عمل در جسم و روح ما بیشتر و عمیق تر می گردد.

  

طواف

با وضو و خضوع به طواف بیت الله برو، چرا که در خانه خدا بر خدا وارد می شوی. قدم‌هایت را کوتاه بردار. در هر دور طواف اگر توانستی حجرالاسود را ببوس و یا حداقل با دست راست به سوی آن اشاره کن و بگو: امانتی ادیتها و میثاقی تعاهدته... و ادعیه طواف را با توجه به صاحب خانه قرائت کن. در طواف به شلوغی جمعیت توجه مکن. بلکه تمام توجهت به صاحب خانه باشد و خود را در حضورش ببین. از کارهای زشتت به سوی او توبه کن و توفیق ادای عهدت با او، خیر دنیا و آخرت و غفران و مغفرت از او طلب کن.

  

اعمال پس از طواف  

نماز طواف

پس از پایان طواف پشت مقام ابراهیم می رویم و با توجه، اقرار به بندگی می کنیم و دو رکعت نماز طواف می خوانیم. آنگاه به خطاهایمان اقرار می کنیم، که سبب آمرزش همه گناهان است.  

نوشیدن آب زمزم

پس از نماز طواف و قبل از آغاز سعی صفا و مروه، اهل بیت توصیه اکید فرمودند تا، از آب زم زم بنوشیم که سبب صفای روح، شفای بیماری ها و رشد علم و معرفت در جان ما می گردد.

   

در درس بعد به بررسی ریشه ها و علل سعی صفا و مروه به عنوان یکی از ارکان مهم حج خواهیم پرداخت.

    

    

    

    

     

    

 

---

[1]بحارالانوار، ج 99، ص 60.

[2]بحارالانوار، ج 99، ص 124.

• < قبلی